Liên minh châu Âu (EU) đang tiến thêm một bước quan trọng trong kế hoạch phát triển đồng euro kỹ thuật số (Digital Euro). Sau nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm, dự án hiện nhận được thêm sự ủng hộ từ các nhà hoạch định chính sách khi châu Âu muốn xây dựng một hệ thống thanh toán số độc lập, giảm phụ thuộc vào các mạng lưới thanh toán quốc tế như Visa và Mastercard.
Nếu được triển khai rộng rãi, Digital Euro sẽ trở thành một trong những dự án tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC) lớn nhất thế giới.
Đồng euro kỹ thuật số là gì?
Digital Euro là phiên bản điện tử của đồng euro do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phát hành và bảo đảm giá trị.
Không giống tiền điện tử như Bitcoin hay Ethereum, Digital Euro là tiền pháp định, có giá trị tương đương tiền mặt và được phát hành trực tiếp bởi ngân hàng trung ương. Người dân và doanh nghiệp có thể sử dụng đồng tiền này để thanh toán trực tuyến hoặc trực tiếp mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào tiền mặt hoặc các hệ thống thanh toán tư nhân.
ECB nhấn mạnh rằng Digital Euro sẽ bổ sung cho tiền mặt chứ không thay thế hoàn toàn, đồng thời mang đến thêm lựa chọn thanh toán an toàn trong nền kinh tế số.
Vì sao EU thúc đẩy Digital Euro?
Một trong những động lực lớn nhất là mong muốn tăng cường chủ quyền tài chính.
Hiện nay, phần lớn các giao dịch thanh toán điện tử tại châu Âu vẫn phụ thuộc vào các mạng lưới quốc tế như Visa, Mastercard hoặc các nền tảng thanh toán của những tập đoàn công nghệ lớn. Điều này khiến EU lo ngại về khả năng kiểm soát hạ tầng tài chính trong dài hạn.
Bên cạnh đó, việc nhiều quốc gia phát triển CBDC cũng tạo áp lực để châu Âu đẩy nhanh tiến độ nhằm duy trì năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực tài chính số.
Digital Euro sẽ hoạt động như thế nào?
Theo kế hoạch, Digital Euro sẽ được tích hợp vào các ứng dụng ngân hàng và ví điện tử, cho phép người dùng thanh toán nhanh chóng bằng điện thoại hoặc các thiết bị số khác.
Người dùng có thể:
- Thanh toán trực tuyến và tại cửa hàng.
- Chuyển tiền giữa các cá nhân gần như tức thời.
- Sử dụng ngay cả trong một số trường hợp không có kết nối internet.
- Thanh toán với mức độ bảo mật và quyền riêng tư cao hơn so với nhiều giải pháp hiện nay.
Mục tiêu là mang lại trải nghiệm quen thuộc như các ứng dụng thanh toán hiện có nhưng vẫn đảm bảo đồng tiền được phát hành và quản lý bởi ngân hàng trung ương.
Những lợi ích mà Digital Euro có thể mang lại
Digital Euro được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu xây dựng một hệ thống thanh toán hiện đại và ít phụ thuộc hơn vào các nhà cung cấp bên ngoài.
Đồng tiền số này có thể giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tốc độ thanh toán, thúc đẩy thương mại điện tử và hỗ trợ đổi mới trong lĩnh vực tài chính. Đồng thời, nó cũng tạo nền tảng để các doanh nghiệp fintech phát triển thêm nhiều dịch vụ mới.
Ngoài ra, việc sở hữu một đồng tiền số chính thức còn giúp ECB duy trì vai trò trung tâm trong hệ thống tiền tệ khi thanh toán số ngày càng phổ biến.
Digital Euro vẫn đối mặt nhiều thách thức
Dù nhận được nhiều sự ủng hộ, dự án vẫn còn không ít tranh luận.
Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là quyền riêng tư. Nhiều người lo ngại rằng thanh toán bằng đồng tiền số do ngân hàng trung ương phát hành có thể khiến các giao dịch bị theo dõi nhiều hơn so với tiền mặt.
Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cũng lo ngại Digital Euro có thể làm thay đổi mô hình huy động tiền gửi nếu người dân chuyển một phần lớn tài sản sang ví tiền số do ECB quản lý.
ECB cho biết hệ thống sẽ được thiết kế với nhiều cơ chế bảo vệ quyền riêng tư và đặt giới hạn đối với lượng Digital Euro mà mỗi người có thể nắm giữ nhằm giảm tác động đến hệ thống ngân hàng.
Xu hướng phát triển CBDC trên toàn cầu
Không chỉ châu Âu, nhiều quốc gia cũng đang nghiên cứu hoặc thử nghiệm tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương.
Trung Quốc đã triển khai thử nghiệm nhân dân tệ kỹ thuật số tại nhiều thành phố lớn. Trong khi đó, các quốc gia như Anh, Nhật Bản và Canada cũng đang đánh giá khả năng phát hành CBDC trong tương lai.
Sự phát triển của Digital Euro vì vậy không chỉ mang ý nghĩa với riêng châu Âu mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi của hệ thống tài chính toàn cầu sang kỷ nguyên số.
Kết luận
Việc Digital Euro tiến gần hơn tới giai đoạn triển khai cho thấy Liên minh châu Âu đang quyết tâm xây dựng một hạ tầng thanh toán độc lập và hiện đại. Dù vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết liên quan đến quyền riêng tư và tác động đối với hệ thống ngân hàng, đồng euro kỹ thuật số có thể trở thành một trong những bước ngoặt lớn nhất của ngành tài chính châu Âu trong những năm tới.
