Tình trạng thiếu NAND trên thị trường bộ nhớ có thể kéo dài lâu hơn dự kiến khi CEO Phison Pua Khein-Seng cảnh báo nguồn cung sẽ chưa thể đáp ứng nhu cầu trong ít nhất 4 năm tới. Nguyên nhân nằm ở tốc độ mở rộng công suất sản xuất NAND chậm hơn nhiều so với kỳ vọng, trong khi nhu cầu lưu trữ tiếp tục tăng mạnh cùng sự phát triển của AI. Điều này có thể khiến giá SSD duy trì ở mức cao và tiếp tục tăng đáng kể trong những năm tới.
Thiếu NAND có thể kéo dài ít nhất 4 năm
Theo Pua Khein-Seng, CEO Phison, công suất sản xuất NAND hiện không thể đáp ứng nhu cầu trong ngắn hạn. Công ty đang xây dựng lượng hàng tồn kho mang tính chiến lược nhằm đảm bảo nguồn cung SSD doanh nghiệp cho các nhà cung cấp dịch vụ đám mây và công ty AI trong khoảng hai năm tới.
Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng mở rộng sản xuất NAND. Thị trường thường cho rằng các nhà sản xuất bộ nhớ có thể nhanh chóng tăng vốn đầu tư và xây dựng thêm công suất khi giá bộ nhớ tăng. Thực tế lại phức tạp hơn rất nhiều.
Pua Khein-Seng cho biết ban đầu ông ước tính quá trình từ lúc đầu tư đến khi công suất NAND mới đi vào sản xuất hàng loạt mất khoảng hai năm. Tuy nhiên, sau khi trao đổi với các lãnh đạo cấp cao của một nhà sản xuất NAND, ông nhận được câu trả lời rằng thời gian thực tế có thể lên tới 4 năm.
Điều này đồng nghĩa tình trạng thiếu NAND hiện tại có khả năng không phải một vấn đề ngắn hạn. Theo ước tính được Phison đưa ra, nguồn cung NAND có thể tiếp tục thiếu hụt trong ít nhất bốn năm kể từ thời điểm hiện tại, trong khi nhu cầu vẫn tiếp tục tăng.
Vì sao mở rộng sản xuất NAND mất nhiều thời gian?
Một trong những nguyên nhân khiến thị trường khó nhanh chóng giải quyết tình trạng thiếu NAND là thời gian cần thiết để xây dựng và đưa công suất sản xuất mới vào hoạt động.
Theo CEO Phison, thị trường thường đánh giá thấp khoảng thời gian cần thiết cho quá trình này. Việc giá bộ nhớ tăng không đồng nghĩa các nhà sản xuất có thể ngay lập tức mở rộng sản xuất để tạo ra thêm nguồn cung.
Ngay cả khi các nhà sản xuất quyết định tăng vốn đầu tư, quá trình từ đầu tư đến sản xuất hàng loạt vẫn cần nhiều năm. Vì vậy, nguồn cung không thể lập tức tăng lên để theo kịp nhu cầu đang gia tăng.
Đây cũng là lý do Phison cho rằng tình trạng thiếu NAND sẽ tiếp tục gây áp lực lên thị trường trong nhiều năm. Khi nguồn cung chưa thể tăng đủ nhanh, giá NAND có thể tiếp tục tăng đáng kể khi nhu cầu lưu trữ vẫn ở mức cao.
Phison cũng cho biết công ty sẽ không bán ra một lượng lớn hàng tồn kho chiến lược hiện có. Việc giữ lại nguồn hàng này nhằm đảm bảo khả năng cung cấp trong tương lai, đặc biệt khi công ty khó có thể nhanh chóng bổ sung lượng NAND đã sử dụng.
AI đang thúc đẩy nhu cầu lưu trữ NAND
Sự bùng nổ của AI đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu đối với bộ nhớ và lưu trữ. Các trung tâm dữ liệu AI cần cả DRAM lẫn NAND để phục vụ quá trình xử lý và lưu trữ lượng dữ liệu ngày càng lớn.
Theo Phison, các công ty AI và nhà cung cấp dịch vụ đám mây đang điều chỉnh thông số DRAM, nhưng dung lượng NAND lại chưa giảm tương ứng. Điều này cho thấy nhu cầu lưu trữ vẫn đóng vai trò quan trọng trong kỷ nguyên AI.
Sự phát triển của Agentic AI và GenAI càng làm nhu cầu này trở nên rõ ràng hơn. Các ứng dụng AI tạo ra và xử lý lượng dữ liệu lớn, đồng thời cần lưu trữ dữ liệu trên cloud. Khi số lượng ứng dụng và tác vụ AI tiếp tục tăng, nhu cầu về dung lượng lưu trữ cũng tăng theo.
Vì vậy, không chỉ các hệ thống AI cần nhiều bộ nhớ hơn. Phần hạ tầng lưu trữ phía sau cũng phải mở rộng để đáp ứng lượng dữ liệu mà những hệ thống này tạo ra và xử lý.
Giá SSD có thể tiếp tục tăng đến năm 2030
Tình trạng thiếu NAND kéo dài nhiều năm có thể tác động trực tiếp đến thị trường SSD. NAND flash là thành phần quan trọng trong SSD, do đó chi phí NAND tăng sẽ tạo áp lực lên giá thành sản phẩm.
Phison dự báo giá NAND sẽ tiếp tục tăng đáng kể trong giai đoạn nguồn cung chưa thể bắt kịp nhu cầu. Điều này đồng nghĩa người dùng có thể phải đối mặt với mặt bằng giá SSD cao hơn trong thời gian dài, thay vì chỉ trải qua một đợt tăng giá ngắn hạn.
Bên cạnh người dùng phổ thông, vấn đề này đặc biệt đáng chú ý đối với thị trường SSD doanh nghiệp. Phison đang xây dựng lượng hàng tồn kho chiến lược nhằm duy trì nguồn cung cho các CSPs và doanh nghiệp AI trong hai năm tới.
Công ty cũng đang đẩy nhanh lộ trình sản phẩm NAND trong các phân khúc Enterprise SSD và AI-SSD. Tuy nhiên, chi phí NAND tăng khiến biên lợi nhuận của Phison khó tăng đáng kể, dù công ty từng đạt mức biên lợi nhuận gộp kỷ lục 65,3% trong quý II/2026.
Phison thay đổi chiến lược để tập trung vào AI Storage
Trong bối cảnh thị trường NAND thay đổi, Phison cũng đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh thông qua sáng kiến Phison 3.0.
Thay vì phụ thuộc nhiều vào bộ điều khiển NAND và module lưu trữ, công ty sẽ tập trung hơn vào AI Storage, Edge AI và các nền tảng AI. Đây là hướng đi phù hợp với sự thay đổi trong nhu cầu của thị trường khi AI ngày càng trở thành động lực lớn đối với hạ tầng lưu trữ.
Phison đồng thời tiếp tục phát triển các sản phẩm dành cho Enterprise SSD và AI-SSD nhằm đáp ứng nhu cầu từ doanh nghiệp và các hệ thống AI. Tuy nhiên, vấn đề nguồn cung NAND vẫn là rào cản lớn khi công suất mới cần nhiều năm để đi vào sản xuất hàng loạt.
Điều này cho thấy Phison không chỉ đang ứng phó với một chu kỳ tăng giá NAND thông thường mà còn chuẩn bị cho một giai đoạn nhu cầu lưu trữ có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Người dùng SSD khó kỳ vọng giá giảm sớm
Với dự báo nguồn cung NAND cần khoảng bốn năm để bắt kịp nhu cầu, thị trường SSD khó có khả năng nhanh chóng quay trở lại mặt bằng giá thấp nếu những điều kiện hiện tại tiếp tục duy trì.
Phison cho rằng nhu cầu vẫn đang tăng trong khi công suất mới cần nhiều năm để hoàn thiện. Trong khoảng thời gian đó, các nhà sản xuất cũng phải cân đối lượng NAND hiện có nhằm đảm bảo nguồn cung dài hạn.
Đặc biệt, việc AI tiếp tục mở rộng khiến nhu cầu lưu trữ không chỉ đến từ máy tính cá nhân hay máy chủ truyền thống. Các trung tâm dữ liệu và doanh nghiệp AI đang trở thành nhóm khách hàng quan trọng, tạo thêm áp lực lên nguồn cung NAND.
Do đó, mức giá SSD trong những năm tới sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ mở rộng sản xuất NAND và diễn biến nhu cầu lưu trữ từ AI. Nếu nguồn cung vẫn không theo kịp nhu cầu, áp lực tăng giá sẽ tiếp tục kéo dài.
Kết luận
Cảnh báo từ CEO Phison cho thấy thiếu NAND có thể trở thành vấn đề kéo dài thay vì một biến động ngắn hạn. Thời gian để xây dựng công suất sản xuất mới có thể lên tới 4 năm, trong khi nhu cầu lưu trữ tiếp tục tăng nhờ AI, Agentic AI và GenAI. Phison vì thế dự báo nguồn cung NAND sẽ chưa thể bắt kịp nhu cầu trong ít nhất bốn năm tới, đồng thời giá SSD có thể tiếp tục tăng đáng kể trong giai đoạn này.
