Thể loại: Công nghệ · Lịch sử Microsoft · AI trợ lý
Clippy là ai — và tại sao cái kẹp giấy hoạt hình này bị ghét đến vậy?
Ngày 11/4/2001 — đúng 25 năm trước — Microsoft chính thức thông báo rằng Clippy (tên đầy đủ là Clippit) sẽ không còn được bật mặc định trong Office nữa. Ra mắt lần đầu với Microsoft Office 97, Clippy được thiết kế như một trợ lý thân thiện xuất hiện trên màn hình để hỗ trợ người dùng tương tác với phần trợ giúp của Office. Bên cạnh chú kẹp giấy mặc định, còn có các nhân vật khác như hình biếm họa của Albert Einstein, William Shakespeare, hay chú chó Rocky.
Ý tưởng thì hay, nhưng thực tế thì ngược lại. Những câu cửa miệng lặp đi lặp lại của Clippy như “Có vẻ bạn đang viết thư” hay “Bạn có muốn được trợ giúp không?” nhanh chóng bào mòn mọi thiện cảm mà người dùng có thể dành cho một trợ lý kỹ thuật số dễ thương. Một số nhân vật có tiếng trong ngành máy tính cho rằng Clippy có thể là hệ quả của một “sự hiểu nhầm bi thảm” từ các nghiên cứu tại Đại học Stanford về tương tác người-máy. Kết cục, Clippy được Time magazine xếp vào danh sách 50 phát minh tệ nhất mọi thời đại.
Với Office XP, Clippy vẫn còn đó nhưng ở trạng thái ngủ đông và tùy chọn. Đến Office 2007, nó biến mất hoàn toàn — không còn cách nào để gọi Clippy ra nữa.
Kỳ lạ thay, Clippy lại được nhớ đến với tình cảm — và Microsoft biết cách khai thác điều đó
Thời gian làm dịu đi mọi vết thương. Những người từng nghiến răng vì Clippy nay lại nhìn lại với chút hoài niệm ấm áp về một kỷ nguyên máy tính đáng yêu và ngây thơ hơn. Microsoft không bỏ qua làn sóng cảm xúc này: hãng đã nhiều lần “hồi sinh” Clippy trong các chiến dịch marketing, gần đây nhất là đưa nó trở lại dưới dạng emoji trong Microsoft 365 sau khi làn sóng yêu cầu từ người dùng tràn ngập mạng xã hội.
Năm ngoái, khi làn sóng trợ lý AI mới bắt đầu khiến công chúng mệt mỏi, kỹ sư phần mềm Felix Rieseberg đã tạo ra một phiên bản Clippy chạy cục bộ dựa trên LLM — hoàn chỉnh với giao diện đặc trưng thời Office 97 — và dự án này nhận được không ít sự chú ý, như một cái gật đầu hoài niệm với “thời vàng son” của trợ lý kỹ thuật số.
Từ Clippy đến Cortana đến hơn 100 Copilot — Microsoft chưa bao giờ từ bỏ giấc mơ trợ lý kỹ thuật số
Dù Clippy thất bại nặng nề, Microsoft chưa bao giờ thực sự từ bỏ ý tưởng về trợ lý kỹ thuật số như tương lai của máy tính. Sau Clippy là Cortana — hiện diện từ 2014 đến 2023 và cũng bị người dùng đón nhận khá lạnh nhạt. Và bây giờ là Copilot — xuất hiện ở khắp nơi trong Windows 11 và mọi ứng dụng Microsoft. Các thống kê gần đây cho thấy có ít nhất 80, thậm chí có thể hơn 100 phiên bản Copilot đang tồn tại.
Một tia hy vọng nhỏ: Microsoft gần đây tuyên bố sẽ tập trung vào hiệu suất hệ điều hành, độ ổn định và mức tiêu thụ RAM — một định hướng được kỳ vọng sẽ kéo theo việc giảm bớt sự xuất hiện của Copilot. Liệu lần này Microsoft có thực sự học được bài học từ Clippy, hay chúng ta lại phải chờ thêm 25 năm nữa để nhìn lại Copilot với đôi mắt hoài niệm? Câu trả lời còn ở phía trước.